Witamina D - niezwykła substancja o wszechstronnym działaniu prozdrowotnym

Nawet 90% Polaków ma niedobór witaminy D (cholekalcyferolu). Jest to powszechne zjawisko nie tylko wśród osób starszych, ale coraz częściej także wśród nastolatków oraz dzieci. Zbyt mała ilość witaminy D we krwi wiąże się z obniżeniem odporności, gorszym samopoczuciem oraz większym ryzykiem zachorowania między innymi na depresję, cukrzycę, choroby neurologiczne czy nawet nowotwory.

Źródła witaminy D

W niewielkich ilościach występuje ona w pożywieniu - między innymi w tłustych rybach morskich, jajach, mleku i przetworach mlecznych czy drożdżach. Niektóre produkty spożywcze takie jak margaryny, jogurty, soki, a nawet napoje roślinne wzbogacane są w witaminę D, aby podnieść ich wartość odżywczą, jednak są to niewystarczające ilości, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie. Witamina D syntetyzowana jest także przez skórę pod wpływem słońca, jednak ilość słonecznych dni w roku jest zbyt mała, aby zapewnić nam odpowiednią jej ilość na cały rok.

Suplementacja

Najnowsze badania wykazują, że różnorodna i zbilansowana dieta nie jest w stanie dostarczyć naszemu organizmowi odpowiedniej dawki witaminy D - produkty spożywcze dostarczają jedynie 20% dziennego zalecanego spożycia. Na syntezę skórną, która najbardziej efektywna jest latem między 10 a 15, negatywnie wpływa wiele czynników takich jak: zachmurzenie, zanieczyszczenie powietrza, wiek, przewlekłe choroby, używanie filtrów słonecznych czy ograniczone przebywanie na słońcu. Wszystkie wyżej wymienione sytuacje powodują, że suplementacja witaminą D jest obowiązkowa w okresie od października do kwietnia, a także w pozostałe miesiące, jeśli nie mamy możliwości korzystania z kąpieli słonecznych. Rekomendowana dzienna dawka dla zdrowych, dorosłych osób wynosi 800-2000 j.m. dziennie cholekalcyferolu, jednak może się ona różnić w zależności od masy ciała, wieku, płci oraz zdiagnozowanych chorób przewlekłych.

Na co wpływa witamina D?

1. Kości i stawy

Cholekalcyferol, czyli witamina D zapobiega osteoporozie, krzywicy, a także osteomalacji. Osteoporoza to choroba występująca najczęściej u kobiet po menopauzie, jednak coraz częściej diagnozuje się ją także wśród młodszych osób. Dochodzi w niej do ubytku gęstości mineralnej kości, a w konsekwencji do ich poważnych złamań. Odpowiednia suplementacja oraz zdrowa i zbilansowana dieta powodują większą regenerację tkanki kostnej, podniesienie jej jakości oraz zmniejszenie ryzyka upadków poprzez wzmocnienie siły mięśni i poprawę koordynacji ruchowej. O suplementację szczególnie powinny dbać kobiety po menopauzie oraz osoby starsze, ponieważ to one są najbardziej narażone na występowanie osteoporozy.

2. Odporność

Witamina D wspomaga organizm w walce z infekcjami bakteryjnymi, wirusowymi i grzybiczymi. Wzmacnia błony śluzowe układu oddechowego, pokarmowego i uszczelnia je, tym samym chroniąc przed wniknięciem drobnoustrojów. Jej niedobór stanowi istotny czynnik ryzyka zwiększający podatność na infekcje. 

PRZECZYTAJ TAKŻE: LIPA NA PRZEZIĘBIENIE I NIE TYLKO!

3. Nowotwory

Występowanie niektórych form nowotworów takich jak rak piersi, jelita grubego, odbytnicy, jajników czy prostaty związane może być z niedoborem witaminy D. Odpowiednie jej stężenie we krwi ma działanie antykancerogenne, hamuje namnażanie się komórek nowotworowych, a nawet powoduje ich śmierć.

4. Układ sercowo-naczyniowy

Obecnie często występujące nadciśnienie oraz zbyt wysoki poziom cholesterolu w społeczeństwie, wiąże się z wyższym ryzykiem zawału serca i udaru niedokrwiennego. Witamina D odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia tętniczego, a także w utrzymywaniu odpowiedniego poziomu cholesterolu we krwi.

SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: GŁÓG - WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE. NATURALNE WSPARCIE PRACY SERCA I UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO

5. Cukrzyca

Najnowsze badania pokazują silną korelację między występowaniem cukrzycy a niedoborem witaminy D. Związane jest to z zaburzeniem mechanizmu uwalniania, a także zmniejszeniem wrażliwości na insulinę, co w konsekwencji może prowadzić do insulinooporności i rozwoju cukrzycy typu II.

6. Otyłość i zespół metaboliczny

Nadmiar tkanki tłuszczowej w organizmie wiąże się w dużym stopniu z zaburzonym metabolizmem witaminy D, a także ze zmniejszonym o około 57% wzrostem jej stężenia po ekspozycji na promienie słoneczne. Ponad połowa osób otyłych ma głęboki niedobór cholekalcyferolu, co w konsekwencji niekorzystnie wpływa na ich poziom cholesterolu oraz wzrost ciśnienia tętniczego.

7. Choroby neurologiczne

Witamina D bierze czynny udział w podziale oraz dojrzewaniu komórek nerwowych w hipokampie, podwzgórzu i korze mózgowej, wpływa na funkcje poznawcze oraz procesy pamięciowe. Jej niedobór związany jest z częstszym odsetkiem występowania depresji, schizofrenii i chorobą Alzheimera. Schorzenia te dotyczą głównie osób starszych, ale to właśnie w tej grupie wiekowej najczęściej występuje deficyt cholekalcyferolu. Suplementacja witaminy D w wyżej wymienionych jednostkach chorobowych przynosi korzystny efekt, szczególnie w terapii ciężkiej depresji.

Niedobór witaminy D

Niektóre grupy są szczególnie narażone na deficyt witaminy D we krwi, a są to między innymi noworodki, ludzie starsi, osoby otyłe, a także chorzy przyjmujący leki przeciwpadaczkowe, przeciwretrowirusowe, stosowane w zapobieganiu odrzutu przeszczepu i glikokortykosteroidy.

Objawy niedoboru witaminy D:

  • osłabienie odporności,

  • bóle kości i stawów,

  • męczliwość,

  • osłabienie,

  • obniżony nastrój,

  • sucha, łuszcząca się skóra,

  • wypadanie włosów,

  • podwyższone ciśnienie krwi.

Obecnie coraz mniej czasu spędzamy na słońcu, zwłaszcza w godzinach 10-15, a nasza dieta nie zawsze obfituje w tłuste ryby morskie i inne naturalne źródła witaminy D. Właśnie dlatego tak ważna jest jej suplementacja, aby uniknąć niekorzystnych skutków jej niedoborów.

Źródło:

  1. Sajkowska-Kozielewicz J.J., Paradowska K., Witamina D – składnik o wielostronnym działaniu, Herbalism, 2016, 1 (2), 35–58.

  2. Olędzka R., Witamina D w świetle badań ostatnich lat. Bromatologia i chemia toksyczna, 2013, 2, 121-131.

  3. Zalega J., Szostak-Węgierek D., Żywienie w profilaktyce nowotworów. Część II. Składniki mineralne, witaminy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, probiotyki, prebiotyki. Problemy Higieny i Epidemiologii, 2013, 94 (1), 50-58.

  4. Jasik A., Tałałaj M., Paczyńska M, Walicka M., Wąsowski M., Marcinowska-Suchowierska E., Witamina D i osteoporoza, Postępy Nauk Medycznych, 2019, 1, 8-13.

  5. Drąg J., Goździalska A., Jaśkiewicz J., Niedobory witaminy D a konsekwencje zdrowotne. Państwo i Społeczeństwo 2015, 3, 113-126.

  6. Miętka A., Witamina D- właściwości i działanie. Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej

Kategorie